Jesteśmy na urlopie rodzicielskim

Jesteśmy na urlopie rodzicielskim! Jak tylko ogarniemy się z naszym maluszkiem, powrócimy do aktualizacji bloga! Tymczasem życzymy wszystkim czytelnikom samych sukcesów w 2017 roku!

czwartek, 30 czerwca 2011

Pisarz – kolaborant. Skomplikowana historia życia Knuta Hamsuna

Choć w Polsce prawdopodobnie najbardziej znanym norweskim pisarzem jest Henrik Ibsen, w Norwegii znacznie większym poważaniem cieszy się Knut Hamsun. Zarówno pod względem swojej twórczości, jak i osobowości, był on postrzegany jako postać dość kontrowersyjna. Tym bardziej warto zapoznać się, chociażby w skrócie, z jego fascynującą biografią.



Urodził się 4 sierpnia 1859 roku. Pierwszą książkę napisał w połowie lat 70-tych XIX wieku; nie była ona jednak wielkim sukcesem. Swoich sił jako pisarz postanowił spróbować w Kopenhadze, jednak i tam mu się nie poszczęściło. Po powrocie do Norwegii zdecydował się w 1882 roku na wyprawę przez Atlantyk do USA. Tam pracował m.in. jako motorniczy i budowlaniec. Do ojczyzny powrócił jesienią 1884 roku, z podejrzeniem śmiertelnej choroby. Po dwóch latach wrócił do zdrowia i ponownie udał się za ocean. 2 lata później wyjechał ze Stanów i osiedlił się w Kopenhadze, gdzie rozpoczął prace nad swoim wielkim dziełem – powieścią „Sult” (Głód). Książka ukazała się w 1890 roku i wzbudziła bardzo silne emocje, ponieważ jej głównym bohaterem był pisarz cierpiący tytułowy głód i walczący o przetrwanie. Narratorem był sam bohater, skupiający się na opisie swoich przeżyć, przemyśleń, urojeń.

Po wydaniu swojej pierwszej powieści, Hamsun został uznany za prekursora modernizmu w literaturze, ponieważ nikt przed nim nie pisał w ten sposób! Również kolejne powieści - „Mysterier”, „Pan” i „Victoria” utrzymane były w stylu modernistycznym. Swoją charakterystyczną manierą pisarską oraz krytyką wobec uznanych „kolegów-pisarzy” młody Hamsun naraził się bardziej utytułowanym autorom, takim jak Henrik Ibsen (Hamsun uważał, że jego bohaterom brakuje głębi psychologicznej) oraz Bjørnstjerne Bjørnson (Hamsun naśmiewał się z mocno dydaktycznej postawy poety w swoich wierszach).

Jako pisarz Knut Hamsun potrzebował spokoju. Dlatego na czas tworzenia często opuszczał swoją rodzinę, aby pracować z dala od nich, w spokoju. Jego młodsza o 22 lata druga żona nie miała innego wyjścia, jak tylko zaakceptować taką sytuację (mimo, że utalentowany literacko mąż często zostawiał ją samą w zaawansowanej ciąży!). Dopiero w 1918 roku Hamsun zdecydował się na zakup gospodarstwa pod Grimstad, gdzie osiadł z całą rodziną.

Dwa lata później Knut Hamsun został laureatem Literackiej Nagrody Nobla.

Największe kontrowersje pisarz wzbudzał swoimi poglądami politycznymi. W zasadzie od początku XX wieku sympatyzował z narodem niemieckim, krytykował imperializm, kapitalizm i Wielką Brytanię. Uważał, że należy powrócić do feudalizmu zarówno w zakresie polityki jak i moralności. Jego uwielbienia dla Niemców nie zmieniło nawet dojście Adolfa Hitlera do władzy oraz niemiecka okupacja Norwegii podczas II wojny światowej. W 1943 roku Hamsun osobiście spotkał się z führerem. Z kolei ministrowi propagandy w III Rzeszy, Joachimowi Goebbelsowi, wręczył - w uznaniu za zasługi - otrzymany w 1920 roku wraz z Nagrodą Nobla medal. Jeszcze w maju 1945, kiedy koniec wojny był już przesądzony, ukazał się artykuł autorstwa Hamsuna broniący Adolfa Hitlera.

Po wojnie naród norweski nie wybaczył zaawansowanemu wiekowo Hamsunowi jego kolaboranckiej przeszłości wojennej. W wyniku procesu Hamsun kilkakrotnie trafiał do szpitala psychiatrycznego. Dodatkowo musiał w 1947 roku zapłacić grzywnę w wysokości ponad 400000 koron (ostatecznie zmniejszoną do 325 000), przez co jego rodzina straciła posiadłość w okolicach Grimstad.

Jednak Knut Hamsun nie powiedział jeszcze ostatniego słowa. Mimo podeszłego wieku, niedołężności, będąc niemal całkowicie głuchym i niewidomym, pozostawał w pełni władz umysłowych, co pozwoliło mu napisać ostatnią swoją książkę. W 1949 ukazało „På gjengrodde stier” i stanowiło swoiste rozliczenie się pisarza ze swoją wojenną przeszłością.

Trzy lata po ukazaniu się książki Knut Hamsun zmarł we śnie w wieku 93 lat. Pozostawił po sobie kilkadziesiąt powieści, dramatów, dzienników i zbiorów poezji. Jego styl pisania wywarł ogromny wpływ na twórczość m.in. Isaaca B. Singera, Ernesta Hammingwaya (o Hamsunie powiedział, że nauczył się od niego pisać), Hermanna Hesse, Tomasza Manna, Franza Kafkę, Maxima Gorkija oraz Henry’ego Millera.

W samej Norwegii pamięć o postawie Hamsuna podczas okupacji nazistowskiej ciągle pozostaje żywa. W niewielu miastach norweskich można znaleźć ulicę jego imienia, nie cieszy się też szczególnie dużą popularnością przy wyborach na patrona szkół.

W Grimstad oprócz domu, w którym spędził ostatnie kilkadziesiąt lat swojego życia, jest także plac imienia Hamsuna przy którym znajduje się biblioteka publiczna. Popularny wśród turystów odwiedzających nasze miasteczko jest szlak turystyczny prowadzący na górujące nad miastem wzniesienie, którym to szlakiem Hamsun, mimo zaawansowanego wieku, często się przechadzał. Szlak, zwany od tytułu ostatniej książki, „Po zarośniętych ścieżkach” został specjalnie oznaczony słupkami z inicjałami pisarza. Przy niektórych z nich można zapoznać się z fragmentami książki. Ze szczytu wzniesienia rozpościera się wspaniały widok na miasto.

3 komentarze:

  1. Moim absolutnym faworytem wśród książek tego autora jest "Błogosławieństwo ziemi" (oryginalmy tytuł to chyba "Markens grode") i od dawna marzę o przeczytaniu jej w oryginale - o ile mój norweski na to pozwoli. Dzięki tej książce zakochałam się w literaturze skandynawskiej i czytam wszystko, co udaje mi się dopaść.

    Ściskam mocno.

    OdpowiedzUsuń
  2. Możecie skomentować to zdarzenie?

    http://www.newsweek.pl/artykuly/sekcje/spoleczenstwo/rodzice-malej-nikoli--porwalismy-wlasne-dziecko,79321,5

    OdpowiedzUsuń
  3. jak tam pogoda w Grimstad? dalej pada

    OdpowiedzUsuń